[२४७]
सांगशील तैसा वर्तेन अनंता |
जाणतसें सत्ता एक तुझी ||१||
आपुलें व्यक्तित्व वाहिले चरणी |
घ्यावें सांभाळोनी आतां मज ||२||
तुझ्या चि नामाचा घेउनी आधार |
पाववीन पार जड जीवां ||३||
स्वामी म्हणे मज तुझें कृपा-बळ |
म्हणोनि हा खेळ खेळतसें ||४||


[२४८]
श्वासोच्छवासीं देख राम-नाम-जप |
होतो आपेंआप अखंडित ||१||
तेथे रात्रं-दिन ठेवीं अनुसंधान |
सांडूनी मीपण सोsहं -भावे ||२||
राम-नामी चित्त रंगतां स्वानंदें |
सुखें हाता चढे तत्व-बोध ||३||
होतां तत्व-बोध लाभे परा शांति |
जीवासी विश्रांति स्वामी म्हणे ||४||

[२४५]
नको देह-दंड नको व्रत-नेम |
पाहे आत्माराम अंतर्यामी ||१||
नको हिंडूं तीर्थ नको धुंडू रान |
राहे दया-घन अंतर्यामीं ||२||
नाम तेथे राम भक्तांचा आराम |
निष्कामांचा काम नांदतसे ||३||
अंतरीं चि नाम अंतरीं चि राम |
अंतरीं विश्वास स्वामी म्हणे ||४||

[२४६]
जेथें जेथें माझें हिंडेल हें मन |
तुझे चि दर्शन तेथे होवो ||१|
तुजविण देवा न दुजी वासना |
शिवो माझ्या मना कदा काळी ||२||
वाहो माझें मन तुझा चि संकल्प |
तेणे आपेंआप स्थिरावेल ||३||
स्वामी म्हणे माझी पूर्ण करीं आस |
ना तरी उदास जिणे वाटे ||४||

[२४३]
तुझे देह भिन्न माझे देह भिन्न |
ऐसा हा अभिमान कासयासी ||१||
एक चि अभिन्न आत्म-तत्व पाहीं |
द्रष्टा दृश्य नाही भाव जेथें ||२||
चार हि देहांचा करोनी निरास |
उन्मनीपदास गांठीं बापा ||३||
स्वामी म्हणे जिणें तरी चि सफळ |
नातरी केवळ भारभूत ||४||

[२४४]
कर्तृत्वाचा मद सांडोनी समस्त |
करी यथोचित कर्मे सारी ||१||
कर्म-फलाठायी न ठेवीं आसक्ती |
अलिप्तता चित्तीं असों देई ||२||
घडे तें तें कर्म होतां कृष्णार्पण |
कर्माचें बंधन उरे कोठें ||३||
स्वामी म्हणे कर्मे करोनी सकळ |
संन्यासाचें फळ अनायासें ||४||

[२४१]
काळ जातो प्रतिक्षण |
तुज येईल मरण ||१||
अंती राहिले सवंगडे |
एकले चि जाणे पडे ||२||
आप्त इष्ट गण-गोत |
सर्वे नाही कोणी येत ||३||
स्वामी म्हणे तू एकला |
जाग जाग स्व-हिताला ||४||

[२४२]
ओळखी स्व-रूप नको होऊं भ्रांत |
अनादि अनंत आहेसी तूं ||१||
देह मिळे अंती पंच-महाभूती |
स्थिती त्यापरती असे तुझी ||२||
नामरूपात्मक मायिक संसार |
नित्य निर्विकार तूं चि एक ||३||
स्वामी म्हणे सोडी सोडी देहाहंता |
सुखे भोगीं सत्ता सोsहं-रूप ||४||

[२३९]
द्यावे तैसे घ्यावे केलें तें भोगावें |
ऐसे हे स्वभावें ओघा येतें ||१||
कां गा वृथा द्यावा आणिकातें बोल |
अंतर्यामी खोल विचारावे ||२||
आपुले आपण होऊनियां वैरी |
कष्टतां संसारीं सुख कैचें ||३||
स्वामी म्हणे करा ढोपारशीं न्याय |
उगा चि कां धाय मोकलितां ||४||

[२४०]
कां रे प्राण्या जासी गुंतुनी संसारी |
सुखाशेच्या भरीं भरोनियां ||१||
घरों जातां सुख धांवे पुढां पुढां |
व्यर्थ तूं बापुडा श्रमी होसी ||२||
प्राशितां मृग-जळ काय तृषा भागे |
कैसा माया-संगें भुललासी ||३||
स्वामी म्हणे वेगें होई एकचित्त |
कांहीं आत्म-हित विचारीं गा ||४||

[२३७]
नको नको मना गुंतूं संसारात |
स्व-हिताचा घात होय जेणें ||१||
होई सावधान चिंतीं नारायण |
तेणें चि कल्याण पावसी तूं ||२||
हरि-पदांबुजीं घालोनिया रुंजी |
चैतन्याच्या कुंजीं वास करी ||3||
स्वामी म्हणे होसी चैतन्याचें रूप |
तरी आपेआप समाधान ||४||

[२३७]
आदरी संसार करीं व्यवहार |
परी सारासार विचारीं गा ||१||
विचारीं गा सुख आपुले पराचें |
ध्येय मानव्याचे लक्षोनियां ||२||
लक्षोनिया धर्म भोगीं-अर्थ-काम |
सुखे मोक्ष-धाम पावावया ||३||
पावावया शांति यावया विरक्ती |
असो पुष्टी तुष्टी स्वामी म्हणे ||४||

[२३५]
घेई घेई जीव स्व-रूपाचा ध्यास |
पुरे हा हव्यास प्रपंचाचा ||१||
विटे ऐसी गोडी नव्हे स्व-रुपाची |
सांगती ऐसें चि साधु-संत ||२||
संतांचे वचनीं ठेवोनी विश्वास |
करीं गा अभ्यास आवडीनें ||३||
स्वामी म्हणे भावे भोगीं आत्मानंद |
अवीट अखंड शांति-रूप ||४||

[२३६]
नको होऊं मना इंद्रियांचा दास |
प्रपंची उदास राहें सदा ||१||
हरि-पायीं भावे ठेवीं एक-निष्ठ |
न मानीं वरिष्ठ दुजे काही ||२||
लौकिकाचा संग दु:खासी कारण |
करी नागवण स्व-हिताची ||४||
स्वामी म्हणे होई हरि-पायीं लीन |
तरी चि कल्याण पावसील ||५||

[२३३]
देहाची आसक्ती बाळगिली थोर |
नव्हता निर्धार आत्म्याचा ||१||
तेणे चित्ती भय साठले अपार |
दाटला अंधार चोहींकडे ||२||
तो ची अकस्मात पातला गणनाथ |
' ना भी ' ऐसा देत नाभिकार ||३||
झणीं सोsहं-दीप लावूनी अंतरी |
म्हणे गा निर्धारीं आत्मरूप ||४||
स्वामी म्हणे माथां ठेवितांची हात |
निर्भय निवांत जाहलों मी ||५||


[२३४]
कोण मी कोठील कां गा जन्माला आलों |
नाम-रूप ल्यालों कासयासी ||१||
कर्म ते करावे कोणते उचित |
पावें आत्म-हित कैशापरी ||२||
क्षणोक्षणीं ऐसा करावा विचार |
कैसा भव-पार पावेन मी ||३||
भंगुर ते भोग वाटती ना गोड |
लागलीसे ओढ परमार्थाची ||४||
स्वामी म्हणे येसी पावतां हे दशा |
सद्गुरू आपैसा भेटेचि गा ||५||

[२३१]
लोळे विषयांत चंचळ हे चित्त |
न राहे निवांत क्षणभरी ||१||
म्हणुनी काकुळती आलो तुझ्या दारी |
तारीं किंवा मारीं पांडुरंगा ||२||
आता तुझे पाय न सोडीं विठ्ठला |
जावो जरी गेला जीव माझा ||३||
स्वामी म्हणे मज तुजविण त्राता |
नसे चि अनंता दुजा कोणी ||४||

[२३२]
येई रखुमाईच्या वरा |
हात देईं ह्या पामरा ||१||
बुडालों मी भव-सागरीं |
धांव पाव ग लौकरी ||२||
नको पाहूं माझा अंत |
मी तों अजाण पतित ||३||
मज नेईं पैल तीरा |
तूं चि पतित-पावन खरा ||४||
स्वामी म्हणे उडी घाली |
ब्रीद आपुलें सांभाळी ||५||

[२२९]
बाह्य सुखालागी धांवतो हा जीव |
यंत्र-युगे हांव वाढवली ||१||
अंतरींच्या सुखा होउनी पारखा |
दु:खाचिया नरकामाजीं पडे ||२||
करावया क्रांति सत्याग्रही वीर |
पुढें येती धीर धरोनियां ||३||
स्वामी म्हणे होय सत्याचा विजय |
सत्य तें निर्भय आदि-अंती ||४||

[२३०]
यंत्र-युगे माजला आकांत |
बळावला प्रांत दुर्जनांचा ||१||
शास्त्रज्ञांचे शोध योजिती उन्मत्त |
साधावया घात दुर्बलांचा ||२||
लोभ अहंकार वाढती अपार |
नीति-धर्म थार नुरे कोठें ||३||
पाशवी संस्कार घालिती ते पिंगा |
गुप्त झाली गंगा मानव्याची ||४||
स्वामी म्हणे नाहीं स्वरूपाचा शोध |
व्यर्थ तो प्रबोध शास्त्रज्ञांचा ||५||

[२२७]
जन्मोनियां नाही केलें आत्म-हित |
वेंचिलें जीवित वाउगें चि ||१||
प्रपंचाचा भर वाहोनियां शिरीं |
देह नाना परी कष्टविला ||२||
नाशिवंत देह पावेल पतन |
अंतीं समाधान कैचें राहील ||३||
स्वामी म्हणे होई आधीं चि सावध |
वेगे घेई शोध स्वरूपाचा ||४||

[२२८]
सदा माझें मन राहो सावधान |
कदा न हो भान प्रपंचाचें ||१||
चैतन्यी तद्रूप होवो माझें चित्त |
नायकोनि मात विषयांची ||२||
जडो माझा जीव नित्य पर-ब्रह्मीं |
अहंकार -ऊर्मि सांडोनियां ||३||
स्वामी म्हणे घडो अभेद-भजन |
सहज-समाधान निरंतर ||४||

[२२५]
जेणे अंतरती हरि तुझे पाय |
करावे ते काय चमत्कार ||१||
कशासाठ व्हावी वश ऋद्धी सिद्धी |
नांवाची प्रसिद्धी कशासाठी ||२||
मज तृणवत हें प्राकृत |
आहे आत्म-हित तुझे पायी ||३||
स्वामी म्हणे माझे एक तूं निधान |
नाही समाधान तुजविण ||४||

[२२६]
हरि तुझी मूर्ति दिसे सर्व भूतीं |
असे तुझी वस्ती चराचरीं ||१||
तुजविण ठाव नसे अणुमात्र |
व्यापुनी सर्वत्र राहिलासी ||२||
काय वर्णू तुझें नाम रूप गुण |
सगुण निर्गुण तूं चि एक ||३||
स्वामी म्हणे तूं चि विश्वाचे जीवन |
समर्पिले मन तुझ्यापायीं ||४||

[२२३]
असो सार्वभौम राजा चक्रवर्ती |
चुके चि ना अंती काळ-पाश ||१||
असो बाळ-वृद्ध असो नारी-नर |
भ्याड किंवा शुर असो कोणी ||२||
पंडित अजाण सज्जन दुर्जन |
सधन निर्धन असो कोणी ||३||
असो सुलक्षण सुरूप तरुण |
टळे ना मरण कोणासी हि ||४||
स्वामी म्हणे एक जगी आत्म-ज्ञानी |
मृत्यूतें मारुनी राहिलासे ||५||

[२२४]
काळाची गर्जना नये कानावरी |
जोंवरी शरीरीं बलोन्माद ||१||
प्रपंचांत सौख्य मानी मूढपणे |
न जाणे खेळणें काळाचें ते ||२||
होता शक्तिहीन शरीर तें क्षीण |
राहेल मरण डोळ्यांपुढें ||३||
स्वामी म्हणे अंतीं घडे पश्चात्ताप |
काळाची झडप पडे जेव्हा ||४||

[२२१]
देवपिसा झालों नामीं आनंदलो |
आतां नका बोलों दुज्या गोष्टी ||१||
प्रपंचाची वार्ता न ये माझ्या कानी |
न देखें नयनीं जन-लोक ||२||
जेथे पाहें तेथें दिसे वासुदेव |
वेडावला जीव जडे पायीं ||३||
स्वामी म्हणे माझी रंगली हे वृत्ती |
आठवितां चित्ती वासुदेव ||४||

[२२२]
आदरोत कोणी सुखें लोक-सेवा |
आम्हांसी बरवा भक्ती-मार्ग ||१||
सांगोत ते कोणी वेदांताचे ज्ञान |
न मानूं प्रमाण भक्तीविण ||२||
करोत ते कोणी जप-तप-ध्यान |
आम्हांसी साधन भोळा भाव ||३||
स्वामी म्हणे देव भावाचा भुकेला |
"ओ " देई हाकेला भक्ताचिया ||४||

[२१९]
म्हणता 'माझा' देह मी तों नव्हे देह |
आहें नि :संदेह आत्म-रूप ||१||
सुख-दु:ख वार्ता देहाचिया माथां |
लावुनी तत्वतां वेगळा मी ||२||
गेले क्रिया-कर्म ठेले धर्माधर्म |
कळों आलें वर्म परमार्थाचें ||३||
स्वामी म्हणे गेला देह-अहंकार |
झाला साक्षात्कार स्व-रूपाचा ||४||


[२२०]
पाहों जातां मूळ अहंता तत्वतां |
उरे आत्म-सत्ता एकली चि ||१||
तेथे अहं सोsहं नुरे वृत्ती-भेद |
स्फुरे चिदानंद एकला चि ||२||
जाणीव नेणीव गळे द्वैत-भाव |
खेळे स्वयमेव प्र-ब्रह्म ||३||
स्वामी म्हणे मूळीं झाला वृत्ती-लोप
विश्व आत्म-रूप तयालागीं ||४||

[२१७]
देहाची आसक्ति ठेवसील चित्तीं |
तरी तुज अंती दु:ख आहे ||१||
नित्य आत्म-रुपीं राहे सावधान |
तेणें देह-भान हारपेल ||२||
प्रपंचाचा अंत होईल निभ्रांत |
लाभता एकांत जीव-शिवा ||३||
स्वामी म्हणे देही असोनी , विदेही |
होसील लवलाहीं शांतीरूप ||४||


[२१८]
माझा प्राण माझी बुद्धी माझे मन |
दर सुत धन माझें माझें ||१||
माझी हि इंद्रिये माझें हें शरीर |
आहे घर-दार माझें माझें ||२||
माझा देश माझें कुळ माझा वर्ण |
ऐसे बोले कोण 'माझें माझें ' ||३||
स्वामी म्हणे शोध घेता अंतर्यामी |
जिरेल ती उर्मि मीपणाची ||४||

[२१५]
काम क्रोध लोभ ठेवोनी अंतरी |
पाहों जातां हरी कैंचा दिसे ||१||
काम तेथें पुष्टी क्रोध तेथे शांति |
लोभ तेथें तृप्ती राहे कैंची ||२||
काम क्रोध खल पापी अमंगळ |
समूळ चांडाळ त्यजावे ते ||३||
स्वामी म्हणे चित्त करावे निर्मळ |
तरी चि गोपाळ राहे तेथें ||४||

[२१६]
बैसोनी एकांतीं करीं सोsहं ध्यान |
तेणें तुझें मन स्थिरावेल ||१||
सोsहं सोsहं ऐसा शब्दाविण जप |
होतां आपेंआप चित्त-शुद्धी ||२||
कैसा शब्दाविण होतो 'सोsहं ध्वनी ' |
घेई विचारोनी संतांपासीं ||३||
स्वामी म्हणे जाई संतांसी शरण |
तेणे उद्धारण होय तुझें ||४||

[२१३]
पोटीं भाव तरी पाणी होय तीर्थ |
पर्ण तें यथार्थ पत्रीरूप ||१||
दुध दहीं घृत शर्करासहित |
मधु पंचामृत तें चि होय ||२||
अन्नाचा प्रसाद राख ती विभूती |
तांदूळ ते होती मंत्राक्षता ||३||
स्वामी म्हणे जेथे भाव तेथें देव |
भावाचे गौरव काय वानूं ||४||

[२१४]
सद् गुरु-स्वरूप अगाध अपार |
काय मी पामर कैसे वानूं ||१||
देखता चि पडे ब्रह्मादिकां मौन |
निर्गुणाचे गुण काय बोलू ||२||
नव्हे तें निर्गुण नव्हे ते सगुण |
त्याचे लक्षण काय सांगूं ||३||
स्वामी म्हणे भाव ठेवा पायापासीं |
तरी चि तुम्हांसी आतुडेल ||४||

[२११]
भूत-भविष्याचे भान |
आम्ही नेणों वर्तमान ||1||
सदा सर्वकाळ जाण |
आत्म-रुपीं सावधान ||२||
आम्ही ठाई चि निर्गुण |
आम्हां कैचें जन्म-मरण ||३||
स्वामी म्हणे आत्म-पणें |
आम्हा सर्वत्र नांदणें ||४||

[२१२]
जरी होय शुद्ध चित्त |
तरी विषाचे अमृत ||१||
येई माराया धांवोन |
तो चि करी संरक्षण ||२||
जन-निंदेची भूषणें |
होती विघ्नांची सुमने ||३||
नाना आघात आपत्ति |
ती हि सौख-फल देती ||४||
स्वामी म्हणे शत्रू मित्र |
आत्म-रूप ते सर्वत्र ||५||

[२०९]
नको मना होऊ इंद्रियांचा दास |
विषयांचा फांस दृढावेल ||१||
नको मना राहूं प्रपंची निमग्न |
होसील तूं खिन्न परिणामी ||२||
नको नको मना घन मान तृष्णा |
अंती विटंबना टळे कैसी ||३||
स्वामी म्हणे करीं हरीचें चिंतन |
नित्य समाधान पावसील ||४||

[२१०]
विश्वी विश्वंभर |
हरि-रूप चराचर ||१||
हरि पासी हरि दूर |
हरि अंतरी बाहेर ||२||
हरि सान हरि थोर |
हरि-रूप नारी-नर ||३||
हरि-रूप अहंकार |
स्वामी हरि चि साचार ||४||

[२०७]
घर दार अन्न वस्त्र-प्रावरण |
अधिक त्याहून काय हवे ||१||
दार सुत धन आप्त-इष्ट-जन |
अधिक त्याहून काय हवे ||२||
देह आणि मन आरोग्य-संपन्न |
अधिक त्याहून काय हवे ||3||
संतांचे पूजन ईश्वराचे ध्यान
अधिक त्याहून काय हवे ||4||
स्वामी म्हणे व्हावे विश्वाचे कल्याण
तेणें समाधान मज होय ||५||

[२०८]
जरी तो दर्दुर सर्प-मुखीं गेला|
तरी आस त्याला मासियेची ||१||
तैसे प्राणियासी न सोडवे तृष्णा |
लागलीसे प्राणा तांत जरी ||२||
घडी घडी काळ भक्षितो आयुष्य |
परी ह्याचें लक्ष प्रपंचात ||३||
स्वामी म्हणे जीव होईं गा सावध |
घेईं वेगें वेध माधवाचा ||४||

[२०५]
न होती ते भक्त उच्चारूनी नाम |
पोटीं क्रोध काम असे जरी ||१||
न होती ते भक्त करितां कीर्तन |
दंभ मोह मान वसे जरी ||२||
न होती ते भक्त घालोनियां माळा |
भक्तीचा जिव्हाळा नसे जरी ||३||
स्वामी म्हणे व्यर्थ पूजा घंटा-नाद |
भेटे ना गोविंद भक्तीविण ||४||

[२०६]
उच्चारिता नाम आनंदले मन |
दाटले लोचन प्रेमाश्रूंनी ||१||
घामेजली काय झाली रोमांचित |
थरारे कंपित होवोनिया ||२||
कंठ सद् गदित स्तब्ध झालें चित्त |
होती विगलित सर्व गात्रें ||३||
स्वामी म्हणे अंती गेले देह-भान |
प्रेमे होता लीन आत्म-रुपीं ||४||

[२०३]
प्रपंच असावें उदास वर्तन |
आवरावे मन विवेकानें ||१||
असो घरदार कुटुंब संसार |
नये त्याचा भार वाटों देवों ||२||
सुखे वैराग्याचा करावा अभ्यास |
प्रपंचाचा त्रास मानूं नये ||३||
स्वामी म्हणे देही न जावें गुंतून |
हि चि असे खुण वैराग्याची ||४||

[२०४]
तो चि एक भक्त नव्हे जो विभक्त |
राहे योग-युक्त अखंडित ||१||
होऊनियां देव करी देव पूजा |
जरी तो सायुज्य पातला चि ||२||
साधिलें स्व-हित गाठिलें अद्वैत |
तरी भक्ती-पंथ सोडी चि ना ||३||
स्वामी म्हणे भक्त ईश्वराचा प्राण |
ईश्वर प्रमाण भक्तातें हि ||४||

[२०१]
प्रपंचाचा त्रास न साहे जीवास |
नको येथें वास ऐसे वाटे ||१||
म्हणे रांडा पोरे मरती तरी बरें |
मज ह्या संसारे गांजिलेंसे ||२||
वैतागला प्राणी ऐसे मनीं आणी |
निघावें सोडोनी घर-दार ||३||
स्वामी म्हणे मन झालें पराधीन |
नव्हे हे लक्षण वैराग्याचें ||४||

[२०२]
क्षणोक्षणीं हा चि करावा विवेक |
काय तें मायिक काय सत्य ||१||
नाम रूप गुण मिथ्या नाशिवंत |
एक तें शाश्वत आत्म-पद ||२||
विषयांचें सुख नश्वर मायिक |
तेथें अरोचक असो द्यावें ||३||
स्वामी म्हणे माळ घालिते विरक्ती |
बळावतां प्रीती आत्म-रुपी ||४||

[१९९]
असो कोणी चोर असो कोणी साव |
तो ची दिसे देव मजलागी ||१||
उंच-नीच सान-थोर सुष्ट-दुष्ट |
ऐसा झाला नष्ट भेदभाव ||२||
नाम रूप वर्ण हारपली पूर्ण |
राहिलों लक्षून आत्म-रूप ||३||
स्वामी म्हणे आता कैचें जगद्भान |
रंगलेसे मन आत्मारामीं ||४||

[२००]
मज अंतरीचा जाणोनियां भाव |
पूर्ण करी देव मनोरथ ||१||
आता मजलागी काय उणें जगी |
आवडीने भोगीं शांति-सुख ||२||
झालें अंतर्बाह्य देवाचे दर्शन |
स्थिरावले मन देवापायी ||३||
स्वामी म्हणे सुख भोगितां अमूप |
झालो सुख-रूप आपेंआप ||४||

[१९७]
विवेकाचा गांव वैराग्याचा ठाव |
योगाचें वैभव साधुसंत ||१||
भक्तीचें जिव्हार ज्ञानाचें भांडार |
शांतीचें माहेर साधू संत ||२||
चैतन्याचा प्राण सुखाचें निधान |
विश्रांतीचे स्थान साधूसंत ||३||
स्वामी म्हणे संत आनंदाची खाण |
मूर्तिमंत जाण परब्रह्म ||४||

[१९८]
सांपडलें मज अंतरी निधान |
सद् गुरु चरण उपासितां ||१|
अवघे त्रिभुवन झालें सच्चिदघन |
आनंदें परिपूर्ण आत्म-रूप ||२||
प्रकटला देव गेला देह-भाव |
हरपला ठाव लौकिकाचा ||३||
स्वामी म्हणे आतां देवाचे दर्शन |
नित्य घडे जाण आत्मरूपीं ||४||

[१९५]
नको नको मना दुर्जन-संगति |
तेणे रमा-पति अंतरेल ||१||
नको नको मना पाखंड-दर्शन |
तेणे नारायण अंतरेल ||२||
नको नको मना अभक्तांच्या गोष्टी |
तेणे जगजेठी अंतरेल ||३||
स्वामी म्हणे मना धरीं संत-संग |
करी रमा-रंग आपुलासा ||४||

[१९६]
मागणे हे एक देई भक्ति-प्रेम |
देवा तुझें नाम गाईन मी ||१||
आवडीनें देवा गुण मी वर्णीन |
प्रेमें न्याहाळीन रूप तुझें ||२||
भक्ति-भावें तुझे करीन पूजन |
अंतरी चिंतन निरंतर ||३||
स्वामी म्हणे पायी ठेवीन मी माथा |
तेणें माझ्या चित्त समाधान ||४||

[१९३]
कामक्रोधादिक विकारांच्या उर्मी |
समर्पिल्या आम्ही हरिपायी ||१|
लौकिकाची लाज सांडिली सकळ |
ओलांडिली कुळ जाति वर्ण ||२||
अहंता लिगाड सारिले सहज |
वासनेचे बीज दग्ध केले ||३||
पिंड ब्रह्मांडाचा गिळोनिया घांस |
झालो हरिदास स्वामी म्हणे ||४||

[१९४]
घेतां भोग नव्हे कामनेची तृप्ति |
बळावे आसक्ती अमर्याद ||१||
अग्निलागीं शांत करावया धृत |
अर्पिता निभ्रांत प्रज्वाळे तो ||२||
आत्मारामी मन लावितां आवडी |
क्षीण होय गोडी भोग्य-जातीं ||३||
स्वामी म्हणे प्रेमें स्मरा आत्माराम |
तेणें पूर्ण-काम व्हाल तुम्ही ||४||

[१९१]
जरी वाटे जीवा भेटावा श्रीपति |
तरी व्हावा पोटीं अनुताप ||१||
अनुतापाविण नाहीं चित्त-शुद्धि |
न राहे ती बुद्धि आत्म-निष्ठ ||२||
आत्म-निष्ठ बुद्धि राहतां अखंड |
मोडेल तें बंड प्रपंचाचे ||३||
प्रपंचाचें बंड मोडता चि अंतीं |
भेटतो श्री-पति स्वामी म्हणे ||४||

[१९२]
निर्वातीचा दीप तेवतो निवांत |
तैसें राहो चित्त सर्वकाळ ||१||
आला गेला मेघ उदास गगन |
तैसें राहो मन सुख-दु:खी ||२||
असोनियां जळीं अलिप्त राजीव |
राहो तैसा जीव उपाधीत ||३||
स्वामी म्हणे सदा असावें संतुष्ट |
स्व-रुपी प्रविष्ट होवोनियां ||४||

[१८९]
राम-नाम येता कानीं |
होय पातकांची धुनी ||१||
राम-नाम घेता वाचे |
होय सार्थक देहाचें ||२||
राम-नामाचे स्मरण |
होता , चुके जन्म-मरण ||३||
उच्चारितां राम-नाम |
स्वामी झाला पूर्ण-काम ||४||

[१९०]
जों जों धरी प्रपंचाची आस |
तों तों त्याचा फांस दृढावतो ||१||
जों जों राहे जीवी प्रपंची उदास |
तों तों त्याचा फास ढिला होय ||२||
कां गा जासी वृथा प्रपंची गुंतून |
पाहे विचारून सारासार ||३||
स्वामी म्हणे देहीं उदास राहून |
करी सोडवण तुझी तूं ची ||४||